Υπ. Καθηγητές: Στ.Λιόλιος, Φ.Καραγιώργος
Στις 13 και 17 Δεκεμβρίου 2013, κατά τη διάρκεια υλοποίησης project με θέμα: «Τα μαθηματικά στο Βυζάντιο», μαθητές της Γ’ τάξης του Γυμνασίου του Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης επισκέφθηκαν τη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ, το Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών στην Ι. Μονή Βλατάδων και την Αγιορειτική Εστία Θεσσαλονίκης.
Θεολογική Σχολή, Τμήμα Θεολογίας, Α.Π.Θ.
Οι μαθητές μας παρακολούθησαν αρχικά μία εισήγηση από τον Αναπληρωτή Καθηγητή Πατρολογίας του τμήματος Θεολογίας κο Χρήστο Αραμπατζή για την παιδεία στα χρόνια του Μεσαιωνικού Ελληνισμού και την προσωπικότητα, το βίο και το έργο του Λέοντα του Μαθηματικού ή Φιλοσόφου.
Εν συνεχεία ο κος Αραμπατζής αναφέρθηκε στην αντιγραφή και διάσωση των αρχαίων χειρογράφων από τα μοναστικά αντιγραφικά κέντρα του μεσαίωνα και ανέλυσε τη διαδικασία κωδικοποίησης, καταχώρισης, μελέτης και έρευνάς τους από ειδικούς επιστήμονες. Στο τέλος ακολούθησε συζήτηση με τους μαθητές, οι οποίοι υπέβαλαν ερωτήματα σχετικά με το θέμα της εργασίας τους.
Αμέσως μετά τους μαθητές μας συνάντησε ο Πρόεδρος του τμήματος Θεολογίας και Καθηγητής Δογματικής Θεολογίας κος Χρυσόστομος Σταμούλης, ο οποίος τους ενημέρωσε για τον τρόπο λειτουργίας της Σχολής, τη δομή αλλά και για τους επιμέρους τομείς του Τμήματος και το αντικείμενο της επιστημονικής τους έρευνας. Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά στη διεπιστημονική ανάγκη προσέγγισης της γνώσης στον σύγχρονο κόσμο και της σχέσης της Ακαδημαϊκής Θεολογίας με τις υπόλοιπες επιστήμες και ιδιαιτέρως με τις λεγόμενες “θετικές”.
Ιδιαίτερος λόγος έγινε για τη σχέση της Θεολογίας με την τέχνη και τον πολιτισμό, το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της εθνικής, κοινωνικής αλλά και θρησκευτικής διαφορετικότητας, σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται και παρουσιάζει σημάδια φανατισμού, εθνικισμού και μισαλλοδοξίας. Αμέσως μετά ο κος Σταμούλης απάντησε στις ερωτήσεις των μαθητών και αποχαιρέτησε τους μαθητές και καθηγητές ευχόμενος καλή επιτυχία στην υλοποίηση της διαθεματικής τους εργασίας/project.
Η Θεολογική Σχολή Θεσσαλονίκης λειτουργεί από το 1941-42 και αποτελείται από το Τμήμα Θεολογίας και το Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας.
Το τμήμα Θεολογίας αποτελείται από πέντε τομείς: α) Από τον τομέα “Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας” ο οποίος καλύπτει τα γνωστικά αντικείμενα της Παλαιάς Διαθήκης, της Καινής Διαθήκης, της Θρησκειολογίας και των Κλασικών γλωσσών, β) από τον τομέα “Εκκλησιαστικής Ιστορίας, Χριστιανικής Γραμματείας, Αρχαιολογίας και Τέχνης” ο οποίος καλύπτει τα γνωστικά αντικείμενα της Γενικής Εκκλησιαστικής Ιστορίας, της Εκκλησιαστικής Ιστορίας της Ελλάδας, της Ιστορίας των Σλαβικών Εκκλησιών, της Εκκλησιαστικής Γραμματείας και της Χριστιανικής και Βυζαντινής Αρχαιολογίας, γ) από τον τομέα “Δογματικής Θεολογίας” ο οποίος καλύπτει τα γνωστικά αντικείμενα της Δογματικής, της Συμβολικής, της Ιστορίας των Δογμάτων, της Οικουμενικής Κίνησης και της Ιστορίας της Φιλοσοφίας, δ) από τον τομέα “Λατρείας, Χριστιανικής Αγωγής και Εκκλησιαστικής Διοίκησης” ο οποίος καλύπτει τα γνωστικά αντικείμενα της Ομιλητικής, της Λειτουργικής, της Εκκλησιαστικής Μουσικής, της Κατηχητικής, των Παιδαγωγικών, του Κανονικού και Εκκλησιαστικού Δικαίου και της Εισαγωγής στη Θεολογία, και ε) από τον τομέα “Ηθικής και Κοινωνιολογίας” ο οποίος καλύπτει τα γνωστικά αντικείμενα της Ηθικής, της Γενικής Κοινωνιολογίας, της Εισαγωγής στην Κοινωνιολογία της Θρησκείας, της Κοινωνιολογίας του Χριστιανισμού και της Ποιμαντικής.
|
|
Πατριαρχικόν Ίδρυμα Πατερικών Μελετών (Μονή Βλατάδων)
Ο επόμενος σταθμός ήταν το Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, το οποίο ιδρύθηκε το 1965 από τον αοίδιμο Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα και αποτελεί Θεολογικό Επιστημονικό Ίδρυμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, που άρχισε να λειτουργεί τον Ιανουάριο του 1968, με σκοπό τη μελέτη και τη σπουδή των συγγραμμάτων των Πατέρων της Εκκλησίας και την προσφορά τους στη διεθνή επιστημονική κοινότητα.
Εκεί, στο αμφιθέατρο του Ιδρύματος, παρουσιάστηκε στους μαθητές μας το επιστημονικό έργο του Ιδρύματος, το οποίο επικεντρώνεται κυρίως στη φωτογράφιση και ψηφιοποίηση των χειρογράφων του Αγίου Όρους και άλλων μοναστικών καθιδρυμάτων και βιβλιοθηκών και τη συλλογή διαφανειών (slides) μικρογραφιών των χειρογράφων.
|
|
Οι μαθητές μας πληροφορήθηκαν για τα δύο μοναδικά ανά τον κόσμο “αρχεία” που διαθέτει το Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών:
1) Το αρχείο αντιγράφων σε μικροταινίες (films), το οποίο περιλαμβάνει σήμερα 9100 μικροταινίες από δεκαεννέα (19) μονές και τρεις (3) σκήτες του Αγίου Όρους, 93 μικροταινίες της Ιεράς Μονής Βλατάδων και 22 της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Σόφιας.
2) Το αρχείο αντιγράφων σε διαφάνειες (slides), το οποίο περιλαμβάνει σήμερα 4000 περίπου διαφάνειες (slides) από τις μονές του Αγίου Όρους και 36 από την Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγική Μονή Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας.
Μετά την παρουσίαση ακολούθησε συζήτηση για τον τρόπο φωτογράφισης των χειρογράφων, τη διαδικασία ψηφιοποίησης και τον τρόπο φύλαξης των αντιγράφων.
|
|
Αγιορειτική Εστία
Ο τελευταίος εκπαιδευτικός προορισμός υπήρξε η «Αγιορειτική Εστία», η οποία ιδρύθηκε το 2000 και δραστηριοποιείται κυρίως στην πρωτογενή έρευνα των πηγών, στο Άγιον Όρος, στη Θεσσαλονίκη και στο σύνολο σχεδόν των επιστημονικών Ιδρυμάτων και των Αρχείων της χώρας, για κρίσιμες πτυχές της ιστορίας του πνευματικού βίου, της τέχνης, της αρχιτεκτονικής κλπ. του Αγίου Όρους.
|
|
Οι μαθητές μας ξεναγήθηκαν στην Έκθεση Τεκμηρίων “Λόγιοι και Λογιοσύνη στο Άγιον Όρος” από τον επιμελητή έκθεσης κο Φαίδωνα Χατζηαντωνίου, συνδέοντας το θέμα της έκθεσης με το θέμα της διαθεματικής τους εργασίας, καθώς το Άγιον Όρος υπήρξε στην υπερχιλιόχρονη ιστορία του πάντα το άοκνο εργαστήρι της σοφίας και της αρετής με εξέχουσες μορφές λογίων κι ενάρετων μοναχών.
Η σημασία που εξαρχής είχε η παιδεία για τους Αγιορείτες φανερώνεται από πληροφορίες διαφόρων πηγών που αναφέρονται στην ύπαρξη διδασκάλων στο Άγιον Όρος ήδη από την βυζαντινή εποχή. Οι εκπληκτικές βιβλιοθήκες των μοναστηριών του Αγίου Όρους, που αποτελούν την μεγαλύτερη “δεξαμενή” ελληνικών χειρογράφων στον κόσμο, τα αγιορείτικα τυπογραφεία και βιβλιοδετεία, και τέλος μοναδικά παλαίτυπα και σπάνιες εκδόσεις από την συλλογή της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του ΑΠΘ, είναι αντιπροσωπευτικά σημεία από τις ενότητες της Έκθεσης “Λόγιοι και Λογιοσύνη στο Άγιον Όρος”.
Παρά τις επανειλημμένες αφαιμάξεις διά των οποίων εμπλουτίσθηκαν οι μεγαλύτερες βιβλιοθήκες της Δύσης και της Ρωσίας, οι βιβλιοθήκες του Αγίου Όρους εξακολουθούν να διαθέτουν πολλά από τα ωραιότερα ελληνικά χειρόγραφα παγκοσμίως. Πέρα από την ποιότητα, το μέγεθος σε απόλυτους αριθμούς των χειρογράφων που φυλάσσονται στις βιβλιοθήκες του Αγίου Όρους υπολογίζεται σε περίπου 15.000, όταν οι δύο μεγαλύτερες συλλογές ελληνικών χειρογράφων της Ευρώπης, του Βατικανού και της Εθνικής Βιβλιοθήκης των Παρισίων, δεν ξεπερνούν και οι δύο μαζί τις 10.000.
|
|
Μετά την ξενάγηση των μαθητών μας στην Έκθεση “Λόγιοι και Λογιοσύνη στο Άγιον Όρος” ολοκληρώθηκε η τριπλή εκπαιδευτική εξόρμηση της Γ’ Γυμνασίου στα πλαίσια της διαθεματικής τους εργασίας/project με θέμα «Τα μαθηματικά στο Βυζάντιο» με απόλυτη επιτυχία.